Kodlar Konuşuyor: DeFi Gerçekten Ne Sunuyor?

Geçtiğimiz haftanın bülteninde geleneksel finans sistemleri ve paraya dair konuşmuştuk. Blokzincirin (merkeziyetsizliğin), bu geleneksel sisteme getirdiği alternatif olan “DeFi” tarafına da çok temel bir giriş yapmıştık.

Kısaca hatırlatmak gerekirse, DeFi (Decentralized Finance), aracılara ihtiyaç duymadan finansal işlemleri doğrudan kullanıcılar arasında gerçekleştirmeyi amaçlayan bir sistemdir.

Bankaların ya da aracı kurumların kontrolü yerine işlemler, açık kaynaklı akıllı kontratlar üzerinden yürür ve sistemin temel mantığı şudur:

“Kurumlara değil, koda güven.”

Hadi gelin bu hafta 2021’de yaşanan kripto para boğasının da en önemli lokomotiflerinden olan “DeFi“‘ın nasıl çalıştığını biraz daha derinlemesine inceleyelim, nasıl bir alternatif sistem önerdiğini ve kullanım alanlarını anlamaya çalışalım.

DeFi Ne İşe Yarar? Hangi Alanlarda Kullanılır?

DeFi’ın halihazırdaki kullanım alanları üzerinden geçmek, belki de çok soyut gibi görünen bu konseptsel kavramı netleştirmemizi sağlayabilir.

💸 1. “Stabil / Stable coin”ler → Kripto paraların değerindeki dalgalanmayı (volatiliteyi) azaltmak için değeri 1 dolara sabitlenen token’lar. Örnekler: DAI (teminatlı), USDC (rezerv destekli), FRAX (hibrit) Tartışma: Gerçekten “stabil” mi? konusu upuzun ve bambaşka bir yazının konusu olabilir :) Göz korkutmayalım :)

🏦 2. Lending & Borrowing (Borç Verme & Alma) → Tıpkı bir bankadan kredi almak gibi çalışıyor, ama sadece teminat göstererek ve herhangi bir kişiden, aracı olmadan. Örnekler: Aave, Compound gibi projeler bu işin ilk örnekleri sayılabilir ve bu DeFi projeleri şu anda da operasyonlarına devam etmektedir. Örnek Kullanım: Kripto paralarınızı teminat gösterip USDC borç almak

🔄 3. DEX – Merkeziyetsiz Borsalar → Herhangi bir kripto para ticaretinin, aracı olmadan doğrudan iki tarafın cüzdanları arasında takas edilerek gerçekleştirilmesi. Örnekler: Uniswap, Curve – merkeziyetsiz borsaların ilk örneklerinden. Fark: Cüzdanınızı merkeziyetsiz bir borsaya bağlarsınız, herhangi bir emir defteri yoktur. Sadece borsalar içerisinde konumlandırılmış likidite havuzları vardır.

🌾 4. Yield Farming / Getiri Stratejileri → Cüzdanınızda duran kriptoyu farklı havuzlarda kullanarak getiri elde etme. Örnekler: Yearn Finance, Beefy Risk: APY yüksek ama risk de yüksek.

📈 5. Türev Ürünler (Derivatives) → Vadeli işlemler ya da kontratlar olarak ifade edebileceğimiz, geleceğe yönelik fiyat tahminleri üzerinden pozisyon almayı sağlayan işlemler. Örnekler: dYdX, Synthetix – merkeziyetsiz borsaları, kripto paralar üzerine vadeli işlemler yapabilmenizi sağlar. Böylece herhangi bir kriptoparanın fiyatının düşeceği ya da yükseleceği üzerine vadeli kontratlar satın alabilirsiniz. Yaygınlık: Web3 trader’larının yeni nesil platformları

DeFi’nin Getirdikleri (Avantajlar)

Merkeziyetsiz finans sistemine dahil olmak için bir banka hesabına ihtiyacınız yok, sadece bir kriptopara cüzdanınız olması yeterli.
Bu sistemler akıllı kontratlar üzerinden, şeffaf bir şekilde yönetilir; 7/24, hafta içi hafta sonu ya da istediğiniz ülkeden erişebilirsiniz.
Kimlik, pasaport, banka hesap cüzdanı gerektirmez; sadece kendi cüzdanınızla işlem yaparsınız ve tüm işlemler sizin kontrolünüzdedir. Tabi hatalar da :)

Ama Hâlâ Biraz Erken ve Biraz Riskli

DeFi sistemleri ya da ürünleri, aslında zaman içerisinde biraz amacından sapmış, biraz da yozlaşmış diyebileceğimiz geleneksel finansal sistemlere gerçek bir alternatif sunuyor. Hem de tam bir paradigma değişimiyle birlikte. Ama bu sistemler de henüz emekleme aşamasında.

Geçen haftaki yazıda da basitçe bahsettiğim bazı problemler var. Yazılan kodlarda ve/veya akıllı kontratlarda açıklar olabiliyor. Regülasyonların belirsizliği, bu sistemler içerisine giren paranın aslında neredeyse hiçbir güvencesinin olmadığı anlamına geliyor — en azından şimdilik.

Teminat oranlarında ya da likidite havuzlarında gerçekleşebilecek ani değişimler, bir anda tüm sistemi etkileyebiliyor ve aslında stabil ya da güvende olduğunu düşündüğümüz sistem bir anda çökebiliyor.

DeFi, “açık, adil ve erişilebilir bir finans sistemi” hedefliyor; ama bu hedefe giden yol hâlâ engebeli.

Yine de bambaşka bir seçenek sunuyor: Elimizdeki geleneksel ve giderek de erişim ve dolaşım açısından adil olmaktan uzaklaşmaya çok meyilli olan sisteme bir alternatif. Bu alternatif olgunlaşıp büyüyebilir ya da bambaşka alternatiflerin yolunu açabilir.

Geleneksel finans sistemlerinin adil olmadığı gerçeği karşısında, her açıdan taşlar yerine oturmuş olmasa bile, DeFi bize gerçek bir alternatif sunuyor.

💬 Tartışma Sorusu DeFi’nin sunduğu bu örnek uygulamalar sizce gerçekten finansın geleceğini temsil ediyor mu? Yoksa hâlâ sadece belirli bir kitle için niş çözümler mi?

💸 Stablecoin Projeleri DAI → https://makerdao.com/en/ USDC → https://www.circle.com/en/usdc FRAX → https://frax.finance/

🏦 Lending / Borrowing

Aave → https://aave.com/ Compound → https://compound.finance/

🔄 Merkeziyetsiz Borsalar (DEX) Uniswap → https://uniswap.org/ Curve → https://curve.fi/

🌾 Yield Farming / Getiri Stratejileri Yearn Finance → https://yearn.finance/ Beefy → https://beefy.finance/

📈 Türev Ürünler / Derivatives dYdX → https://dydx.trade/ Synthetix → https://synthetix.io/